ABD yaptırımları Çin’in İran petrolü alımını baskılıyor
EDİTÖR / malatyayenises.com Haber Merkezi
ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları genişletmesi, Tahran’ın en önemli petrol müşterisi konumundaki Çin ile ticaretini yeniden gündeme taşıdı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkeleri İran ile ticari ilişkilerini kesmeye çağırırken, aksi durumda dolar bazlı finansal sistemden dışlanma riskiyle karşılaşabilecekleri uyarısında bulundu.
Çin’e petrol akışı geriledi
Gemi takip verilerine göre Çin’in İran ham petrolü ithalatı Şubat ayında günlük 1,57 milyon varil seviyesindeydi. Mart ayında bu miktar günlük 1,47 milyon varile geriledi.
Sonraki aylarda düşüş hızlandı. Sevkiyatlar Haziran ayında günlük 785 bin varile inerek Şubat 2023’ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. Temmuz ayında günlük 823 bin varile yükselen ithalat, Ağustos ayında şimdiye kadar günlük 534 bin varile düştü.
Bu gerilemede, ABD’nin İran gemileri ve limanlarına yönelik ablukayı Temmuz ayında yeniden uygulamaya koymasının etkili olduğu belirtildi.
İran petrolünü bağımsız rafineriler alıyor
İran petrolünün Çin’deki başlıca müşterilerinin, “çaydanlık rafinerileri” olarak bilinen bağımsız işletmeler olduğu aktarılıyor.
Bu rafineriler, uluslararası piyasa fiyatlarının altında sunulan ham petrolü satın alarak iç pazara yönelik benzin ve dizel üretimi gerçekleştiriyor.
Çin’in büyük devlet rafinerilerinin ise ABD’nin Tahran’a yaptırımları yeniden uygulamaya koyduğu 2019’dan bu yana İran petrolünden uzak durduğu belirtiliyor. Bunun temel gerekçesi olarak, söz konusu şirketlerin dolar bazlı uluslararası finans sisteminden dışlanma riskinden kaçınması gösteriliyor.
Petrolün menşei farklı gösteriliyor
Rafineri kaynakları ve tüccarlara dayandırılan bilgilere göre İran’dan Çin’e gönderilen petrolün uzun süredir Malezya, daha yakın dönemde ise Endonezya menşeli olarak etiketlendiği belirtiliyor.
Ödemelerin Çin para birimiyle gerçekleştirildiği, ticarette izlenmesi güç aracılardan oluşan kapalı bir yapının kullanıldığı ifade ediliyor.
Washington daha ağır yaptırımlarda temkinli
ABD, Çin’in İran petrolü alımını sınırlandırmak amacıyla özellikle küçük rafineriler ve tedarik zincirindeki şirketlere yönelik yaptırımları artırdı. Kaynak metne göre bu önlemler bazı şirketler üzerinde ciddi sonuçlar doğurdu.
ABD Hazine Bakanlığı ayrıca, İran’a ait fonların sistemlerinden geçtiğinin tespit edilmesi halinde iki büyük Çin bankasının ikincil yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Ancak söz konusu bankalar doğrudan yaptırım listesine alınmadı.
Uzman değerlendirmelerine göre Washington’ın bu konuda temkinli davranmasında, Çin’in olası karşı yaptırımları etkili oluyor. Özellikle kritik minerallerin ihracatına yönelik muhtemel Çin kısıtlamalarının ABD açısından hassas bir başlık olduğu belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin lideri Xi Jinping arasında gelecek ay yapılması beklenen görüşmeler öncesinde İran petrolü, yaptırımlar ve ekonomik misilleme olasılığı iki ülke arasındaki gündemin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
KAYNAK / malatyayenises.com
