MALATYA - Malatya Mimarlar Odası Başkanı Yunus Emre Fidanel, 6 Şubat depremlerinde yıkılan binaların birçoğunun 2020 Sivrice depreminde hasar aldığını ancak bu hasarların alçı ve boya ile gizlendiğini iddia etti. Fidanel, 2020 depremi sonrası zorunlu hasar tespiti yapılmamasının kentin en büyük kırılma noktası olduğunu savundu.
"Bina un çuvalı gibi patladı" sözleriyle Hakim Bey Apartmanı’ndaki yıkımı anlatan Fidanel, teknik personelin yargılanmasına tepki göstererek sorumluluğun hasarı gizleyenlerde ve sümen altı edilen raporlarda olduğunu belirtti. Malatya’nın 60 yıllık eski yapı stokunun ufak sarsıntılarda bile risk taşıdığı uyarısında bulundu.
“Malatya İki Defa Yıkım Yaşadı”
Fidanel, Malatya’nın diğer şehirlerden ayrılan bir yönü olduğunu söyledi. Sivrice depreminin hem Elazığ’ı hem Malatya’yı etkilediğini belirten Fidanel, 6 Şubat depremlerinde ise Elazığ’ın aynı ölçüde yıkılmadığını, Malatya’nın yeniden ağır etkilendiğini ifade etti.
Fidanel, “Biz aslında mimar olarak ve Malatyalı olarak bunu değerlendirirken 6 Şubat ve öncesi değil, 24 Ocak Sivrice depremi öncesi ve sonrası diye konuşuyoruz” dedi. Malatya’nın iki ayrı deprem sürecinde üst üste darbe aldığını belirten Fidanel, 24 Ocak depreminden sonra orta ve ağır hasar alan ya da hasar tespiti yapılmayan bazı binaların 6 Şubat’ta kısa sürede yıkıldığını söyledi. Fidanel, 24 Ocak depreminden sonra zorunlu hasar tespiti yapılmamasını Malatya açısından kırılma noktası olarak değerlendirdi.
Malatya Mimarlar Odası Başkanı Yunus Emre Fidanel, Vuslat TV’de gazeteci Rıfat Gökçe’nin programına katılarak 6 Şubat depremlerindeki yıkıma dair teknik analizlerini ve kentteki ihmalleri paylaştı. Fidanel, Malatya’daki yıkımın nedenlerini sadece 6 Şubat ile sınırlı görmediklerini, 24 Ocak 2020 Sivrice depremi sonrasındaki süreçte yapılan hataların felaketin boyutunu artırdığını ifade etti.
"Kırılma Noktası 24 Ocak Sivrice Depremi"
Malatya’nın deprem kronolojisini değerlendiren Yunus Emre Fidanel, kentin üst üste aldığı darbelere dikkat çekerek şunları söyledi:
"Biz aslında mimar olarak ve Malatyalı olarak bunu değerlendirirken 6 Şubat ve öncesi değil, 24 Ocak Sivrice depremi öncesi ve sonrası diye konuşuyoruz aslında. Biz bunu teknik olarak çok iyi (biliyoruz). Kentleşme, çünkü Malatya'nın diğer şehirlerden ayrıldığı bir nokta var. Sivrice depremi hem Elazığ'ı hem Malatya'yı yıktı. 6 Şubat depremi Elazığ'ı yıkmadı, gene Malatya'yı yıktı. İki defa her iki deprem hem 6 Şubat hem 24 Ocak'ta etkilendi. Üst üste bir darbe üstüne darbe yaşadı ve orta hasar alan veya ağır hasar alan ve hasar tespiti yapılmayan 24 Ocak depreminden sonraki binalar maalesef 6 Şubat'ta 3. 5. saniyede yerle eksan oldu. Ve bu az önce söylemiş olduğunuz iddiaların %99'u da doğrudur. Altına da imza atarım."
Hasarlı Kolonlara Alçılı ve Boyalı "Müdahale" İddiası
2020 depremi sonrasında binalardaki hasarların gizlendiğini belirten Fidanel, denetim eksikliğinin altını çizerek şöyle konuştu; "Ağır hasar alıp, orta hasar alıp, hasar tespiti yapılmayan ve binadaki hasarların çatlakların alçılarla boyalarla kapatıldığı ve 6 Şubat'ta yüzlerce insanın canına mal olan binaları ben biliyorum. Bir örnek vereyim. Akpınar'da Karakol'un hemen çaprazında Şirepazar'ın karşısında köşede bir apartman vardı. Bahçecioğlu apartmanı, tam çapraz karşı köşesi. Öğrenciler hatta önünde sürekli otobüs gelip geçtiği köşe, o bina işte. O bina maalesef 24 Ocak Sivrice depreminde ciddi bir hasar almış. Bunu ben bizzat yaşayan mevcut muhtarımızdan o mahalle muhtarından bizzat dinledim ve ağlayarak anlattı bunu bana. Sivrice depreminden sonra bu çatlaklar hasar tespitine tabii ki binayı sokmamışlar. Mecburi bir hasar tespiti yoktu bu arada. 6 Şubat'taki gibi şöyle, 6 Şubat depreminden sonra bütün Malatya'da mecburi bir hasar tespit çalışması yapıldı. Fakat 24 Ocak depreminden sonra mecburi bir hasar tespit çalışması yapılmadı. Siz binanıza güvenmiyorsanız dilekçe veriyordunuz. Çevre şehircilik gelip o şekilde kontrol ediyor. Kırılma noktamız bu. Eğer bir mecburi bir hasar tespiti yapılsaydı bu binaların tamamı zaten ağır hasar diye mühürlenirdi ve yıkımı gerçekleşirdi. Bunu kimse konuşmuyor. Bunu konuşmamız lazım. Neden bu kadar binamız yıkıldı? Neden bu kadar canımız gitti? Bunları konuşmamız lazım. Dediğim gibi 6 Şubat'ın hemen öncesinde de böyle bir problem yaşadı Malatya."
Bahçecioğlu Apartmanı’nda Yaşanan İbretlik Olay
Fidanel, hasarı gizlemenin bedelinin ağır olduğunu Bahçecioğlu Apartmanı örneğiyle şu şekilde detaylandırdı: "Bahçeci apartmanı maalesef binalar ellerinden gider diye binada oturan birkaç isim vermeyeyim, birkaç vatandaş buraları apartopar alçıyla kapatmışlar, kolondaki çatlakları. Bir tetkik de yapmış. Başvuru yok. Hasar tespit çalışması yok. Mevcudu sıvama, mevcut çatlakları sıvama, boyama, tadilatla kapatma. Hatta 'ne yapıyorsunuz burada? Yani burada kolonlar çatlaklı. Biz gördük. Kolonlar patlamıştı. Ne yapıyorsunuz?' diyen vatandaşa da hakaret edip kovalamışlar. İsim vermiyorum. O binada ve o çatlakları kapatan vatandaşın ailesinden 10 kişi de kendisi de dahil rahmetli oldu. Yani bu hikayeyi bu hikayeyi herkese anlatmamız gerekiyor. Burada çok ibretlik, ders çıkarılması gereken bir durum var."
Hakim Bey Apartmanı ve Kaybolan Raporlar
Yıkılan bir diğer yapı olan Hakim Bey Apartmanı ile ilgili süreci aktaran Fidanel, teknik personelin yargılanmasını eleştirerek, "Aynı şey Hakim Bey için geçerli. Bu binanın kolonlarında, kirişlerinde ciddi anlamda çatlaklar var. Bina ağır hasar almış. Bu tespitlerle raporlanmış. Evet. Sonradan rapor nasıl olduysa ortadan kayboluyor. Çevre Şehircilik ile. Sıvama boyama olmuş. Ben gördüm. Mevcut dilekçeler var zaten. 'Burada çatlaklar vardı. Gelin bir daha bakın' diye vatandaşlardan bazı talepler var. Bir ablamın dilekçesi var. 'Biz rahat değiliz' diye. Tamamı var. Depremin 7. 8. saniyesinde tuz buz oldu. Ve ben o binaya gittim. Depremden hemen sonra 6. Şubat'tan hemen sonra. Bina yıkılmamıştı. Bina tamamen un olmuştu. Yani kolonunun kirişini ayırt edemedim. O kadar bir yıkım olmuş ki, bir un çuvalının yere düşüp patlaması gibi böyle patlamış bina. Toz duman olmuş. Devrilmemiş bina. Toz duman olmuş. Ve şu an o binayla alakalı mimarlar, mühendisler yargılanıyor. Ben bunu asla kabul etmiyorum. Çünkü şahit olduğumuz şeyler var, duyduğumuz şeyler var. Bir Malatya bunu biliyor ama biz bunu hukuk karşısında maalesef anlatamıyoruz. Mimar meslektaşım orada yargılanıyor. Ben bunu kabul etmiyorum. Ve derdimizi kime anlatacağız? Bunu da bilmiyoruz maalesef. Bunun gibi birçok hikaye var Malatya'da. Bu binalar gibi. Çok var. Çok var. Başka bir şey yüzlerce daha örneği var biliyor musunuz? Mesela bizim binamız orta hasarlıydı." şeklinde konuştu.
Malatya’nın Yapı Stoku ve Eski Binalar
Fidanel, "Eğer 24 Ocak depreminden sonra mecburi bir hasar tespit çalışması yapılmış olsaydı kent genelinde kesinlikle 7.500 binanın belki 1.500'ü yıkılırdı. Bundan da eminim yani. Bundan eminim. Çünkü Malatya çarşısı çok eski yapılarla, eski yapı stoku dolu, ömrünü tamamlamış sağlam olsa bile ömrünü tamamlamış binalardan, binlerce binadan oluşan bir şehir. Bu deprem değil, ufak bir depremde de burası yıkılabilir. Çünkü ömrünü tamamlamış, 50. yılını, 60. yılını tamamlayan binalarla dolu buralar ve 24 Ocak'ta bunların tespiti yapılmadı maalesef." dedi.
KAYNAK: malatyayenises.com / malatyagazete.com
