KAYISI SAHİPSİZ Mİ, YOKSA SAHİP ÇIKAN MI YOK?
Asuman Sarıtaç
Maldia Ortak Akıl ve İrade Derneği Kurucu Başkanı
Malatya olarak her yıl aynı filmi izliyoruz.
Önce kayısı çiçek açıyor. Üreticinin yüzü gülüyor. “Bu yıl inşallah iyi olacak.” diyor. Sonra don geliyor, dolu geliyor, kuraklık geliyor. Çiftçi dişini sıkıyor, “Allah büyüktür.” diyerek yoluna devam ediyor. Tam hasat zamanı geliyor, bu kez başka bir dert başlıyor. Fiyatlar düşüyor, piyasada belirsizlik başlıyor, üreticinin emeği yine tartışılır hâle geliyor.
Şimdi hep birlikte soralım.
Bu aziz şehir daha ne kadar aynı kaderi yaşayacak?
Hepimiz çok iyi biliyoruz ki Malatya’da kayısı sadece bir meyve değildir. Bu şehirde bir çocuğun okul masrafı kayısıdır. Bir üniversite öğrencisinin harçlığı kayısıdır. Esnafın kasasına giren para da kayısıdır, köyde dönen hayat da kayısıdır. Kısacası Malatya’nın ekonomisinin omurgası kayısıdır. O hâlde bu kadar önemli bir ürün neden hâlâ kaderine terk ediliyor?
Hasat zamanı geldiğinde üretici işçi bulamıyor. Bulduğu işçinin maliyetini karşılamakta zorlanıyor. Ürünü satacak, ama hangi fiyata satacağını bilmiyor. Beklese zarar ediyor, hemen satsa yine zarar ediyor. Böyle bir üretim olur mu?
Yerel yönetimlere de burada önemli görev düşmüyor mu? Sadece festival düzenlemekle, birkaç tanıtım afişi hazırlamakla bu iş olmaz, olamaz. Üreticinin yanında olunduğu tarlada belli olur.
Mesela neden Büyükşehir Belediyesi hasat döneminde bir işçi koordinasyon sistemi kurmuyor? Telefonla ya da internet üzerinden çalışan basit bir merkez olsa; iş arayanla üreticiyi buluştursa. Neden ilçelerden bahçelere servis organizasyonları yapılmasın? Neden mevsimlik işçiler için insani şartlarda geçici konaklama alanları oluşturulmasın?
Bunlar çok zor işler değil. Yeter ki “Bu mesele bizim meselemiz.” denilsin.
Bir başka konu da pazarlama. Malatya dünyanın kuru kayısı başkenti deniliyor. Bu çok güzel bir söz. Ama üretici bunun karşılığını cebinde hissedemiyorsa bu unvanın tek başına ne anlamı var?
Belki de artık farklı şeyleri konuşmanın zamanı gelmiştir.
Acaba kayısıda piyasayı düzenleyecek daha güçlü bir yapı kurulamaz mı? Belediyeler, üretici birlikleri ve devlet kurumları aynı masada oturup üreticiyi koruyacak yeni bir model geliştiremez mi? Malatya kendi ürününe daha fazla sahip çıkamaz mı?
Bunlar tartışılmalı, hatta tartışılmak zorunda.
Çünkü bu mesele sadece çiftçinin meselesi değildir.
Kayısı para etmeyince şehirde herkes etkileniyor. Manav da etkileniyor, sanayici de, nakliyeci de, bakkal da. Kayısı ağacındaki meyvenin değeri düşünce aslında Malatya’nın ekonomisi değer kaybediyor.
Bir de şu “Malatya sahipsiz değildir.” cümlesi var ya. Bu sözü hep duyuyoruz.
Kimse de Malatya’nın sahipsiz olmasını istemez. Ama insanların artık bunu duymaya değil, görmeye ihtiyacı var.
Üretici; yanında duran yöneticiyi görmek istiyor. Sorun büyümeden çözüm üreten kurumları görmek istiyor. Tarlaya gelen, bahçeyi gezen, sadece fotoğraf çektirmeyen; gerçekten çözüm arayan idarecileri görmek istiyor. Çünkü kayısıyı ayakta tutmak, sadece çiftçiyi ayakta tutmak değildir.
Malatya’yı ayakta tutmaktır.
Bir şehrin en büyük zenginliği, toprağından çıkan ürünüdür. Eğer o ürünü üreten insan umudunu kaybederse, kaybeden sadece üretici olmaz.
O şehir kaybeder.
#malatya
